Kavanoz.

Basit olduğu kadar kullanışlı. Evinde kavanoz olmayan var mıdır? Sanmıyorum. Kavanoz olayına bayılıyorum. Yiyecekleri taze taze cam kaplarda saklamak hoşuma gidiyor. Onları düzenli bir şekilde raflara dizeyim, içindekiler rengarenkken kavanozların hepsi bir örnek olsun istiyorum.

Sonunda bütün kavanozlarımı aynı hale getirdim. İtalyanların cam ürün markası Bormioli Rocco’nun Quattro Stagioni adında bir serisi var. Metal kapaklı, üstü çiçek desenli. 

İsteyen İtalyan hayranlığı olarak değerlendirebilir. Ama İtalyanların tasarımdaki başarısı yadsınamaz. Basit bir ev gereci olan kavanoz “Made in Italy” kavramıyla tasarımla birleşiyor ve yalın düşünen Bormioli dünyanın en çok satılan cam ürünleri arasında yer almayı başarıyor.

Giordano Bruno, protestanlık reformu sırasında fanatikleşen kilisenin, düşünceleri yüzünden canlı canlı yakarak ölüm cezası verdiği büyük İtalyan düşünür. Lafı uzatmadan, sizi birçok kaynaktan derlediğimiz Giordano Bruno yazısıyla başbaşa bırakıyorum.

Campo dei Fiori, Roma’nın, kafelerle çevrili sevimli meydanlarından biridir bugün. Adının “çiçek tarlası” anlamına gelmesinden de anlaşıldığı gibi, bir zamanlar çayırlıkmış burası. Sonradan bir kilise yapılmış ve meydana açılan sokaklarıyla tam bir pazar ve alışveriş alanına dönüşmüş.

On beş günde bir at ve sığır pazarı kurulurmuş burada. İşte bu at pazarının kurulduğu yerde, halka açık idam cezaları da yerine getirilirmiş. Pazarın orta yerinde sürekli bir darağacı dururmuş. Giordano Bruno’nun yakılarak öldürüldüğü yer de burası işte. Şimdi burada, yüksek bir kaidenin üstünde kocaman bir tunç yontu var. Bruno’yu keşiş giysileri içinde, elinde bir kitapla betimleyen bir yontu. Yontunun kaidesindeki levhada şunlar yazılı: “Ateşe verildiği bu yerde, öngördüğü kuşaklardan Bruno’ya…”

16.yüzyıl sonlarında, Venedik’in genç soylularından Giovanni Mocenigo, her şeyi anımsamasını sağlayacak çok güçlü bir belleğe sahip olmak için yanıp tutuşmaktadır. Anımsama sanatı konusundaki ününü duyduğu Giordano Bruno’yu Venedik’teki malikânesine çağırır ve kendisine “bellek dersleri” vermesini ister.

Bruno’nun anımsama yetileri, anımsatıcı ipuçlarını, belleği güçlü kılmaya yarayan çağrışımları kullanmayı gerektiren bir yönteme dayanmaktadır, ama bunu “büyü” olarak görenlerin sayısı da az değildir. Zengin aristokrat, yüksek bir ücret ödediği anımsama sanatı derslerinde düş kırıklığına uğrayınca, Bruno’yu “heretik kuramları” yüzünden Venedik Engizisyonu’na şikâyet eder. Böylece filozof, astronom ve matematikçi Bruno’nun diri diri yakılmasıyla son bulacak sekiz yıllık acımasız bir sorgulama başlar.

Bruno’nun Mocenigo ile karşılaşmadan önceki hayatına kısaca değinmek gerekirse

Gençliğinde, manastıra girmiş. Daha sonraları papazlığa atanmış. Avrupa’nın birçok kentinde dolaşarak, buralarda zaman zaman çeşitli kürsülerde dersler ve konferanslar vermiş, kitaplarını yazarak geçmiş yaşamı.

Geleneksel astronomiyi reddetmiş, evrenin sonsuz olduğunu ve Güneş sistemindekilere benzer sayısız dünyalardan oluştuğunu ileri sürmüş. Galileo Galilei’nin öncülüğünü yapmış.

Frankfurt’ta bulunduğu sıralar Karmelit manastırına yerleşmiş, Protestan bilginlere konferanslar vermiş ve başrahibin deyişiyle, “dinsellikle ilgisi olmayan, daha çok yazmayı seven, boş ve hayalî yenilikler peşinde koşan evrensel insan” ününü elde etmiş.

İtalya’ya geri dönüşü

Bruno’nun, 1591’de Venedikli aristokrat Mocenigo’nun çağrısı üzerine İtalya’ya geri dönme gafletinde bulunduğu günlere geri dönersek. Aslına bakılırsa, o sırada bu karar o kadar tehlikeli görünmüyordu.

Venedik, İtalyan cumhuriyetlerinin en liberaliydi. Dinsel barış nerdeyse sağlanmıştı. Bruno, ilahiyat açısından doğuracağı sonuçlara bakmaksızın felsefî incelemeler yapan ileri Venedik aristokratlarının tartışmalarına katıldı. Ama Mocenigo, yalnızca “bellek dersleri”nden umduğunu bulamadığı için değil, filozofun yeni bir çalışmasını yayımlatmak üzere Frankfurt’a geri dönmek istemesine gücendiği için de, onu Venedik Engizisyonu’na şikâyet edince, Bruno’nun özgürlüğü Mayıs 1592’de sona erdi.

Çok geçmeden tutuklanıp yargılanan Bruno, ilahiyat konusunda önemsiz yanlışlar yaptığını, fakat temel görüşlerinin ilahiyattan çok felsefe üzerine olduğunu vurgulayarak savunmuş kendini. Başlangıçta Venedik’te sürdürülen yargılama olumlu bir seyir izliyormuş, ama Roma Engizisyonu Bruno’nun gönderilmesini isteyince durum değişmiş.

Hapse mahkum edilmiş. Roma’da yedi yıl süren yargılanmasının başında bir kez daha ilahiyatla ilgilenmediğini, kuramlarının felsefî nitelikte olduğunu savunmuş.

Bruno’nun yaptığı bu ayrım, kuramlarından vazgeçmesini isteyen Engizisyonculara doyurucu gelmemiş. Bruno, görüşlerinin Hıristiyanlığın Tanrı ve yaratılış kavramlarına ters düşmediğini kanıtlamak için umutsuz bir çaba gösterdiyse de, kanıtlamaları kabul edilmemiş ve sözlerini resmen geri alması için bir kez daha zorlanmış.

Sonunda, geri alınacak hiçbir sözü olmadığını, dahası hangi sözünü geri almasının istendiğini de bilmediğini söylemiş, Bruno. İşte bu noktada, devreye Papa VIII. Clemens girmiş, pişmanlık duymayan inatçı bir sapkın olduğu gerekçesiyle Bruno’nun mahkûm edilmesini emretmiş. 8 Şubat 1600’de ölüm hükmü kendisine okunurken, Bruno yargıçlara, “Beni ölüme yollarken sizden benden daha çok korkuyor olabilirsiniz,” demiş.

17 Şubat 1600 günü, Bruno’yu Campo dei Fiori’ye getirmişler. Bedeni yakıldıktan sonra, külleri Tiber ırmağına dökülmüş. O günden bu yana, Giordano Bruno, düşündükleri, yazdıkları ve söyledikleri yüzünden cezalandırılan insanların en saygın simgelerinden biri.

Ipse dixit de en az Carpe Diem kadar ünlü bir söz. Anlamı “O öyle dedi”. Bu söz Ortaçağ’da değiştirilemez olguları tanımlamakta kullanılırmış.
O diye kastedilen gizli özne Aristo’dur, lafı söyleyen ise ortaçağ dayatmacı zihniyeti.

Aristo’nun dünya için evrenin merkezi demesinden sonra, Ortaçağ kilisesi ve engizisyon bu sözü benimseyip, sahiplenmiştir.

Çünkü onlara göre evrenin merkezi kilisedir, kimse bunun aksini iddia edemez.

Kilise her konuda Aristo’nun dediklerini nihai gerçek olarak kabul etmiş ve Aristo’nun dediğinden farklı bilgilere giden yol bu cümle ile kapanmıştır.

Ipse dixit günümüzde de karşı konulamaz, tartışılamaz anlamında kullanılan bir kelimedir.

Bugün Milano’daki ilk günümüz. Sabah 8:30′ta Domus Academy’nin yeni binası ve NABA’nın yer aldığı kampüse doğru yola çıkıyoruz.

Herkes heyecanlı, meraklı ve mutlu. Ne kadar yoğun bir gün olacağının farkında değiliz. Toplantı salonunda yerimizi aldıktan sonra Micheal Huckaby’nin giriş konuşmasıyla sunumları dinlemeye başlıyoruz. Design & Art okullarının yanı sıra Laureate grubundaki çoğu İsviçre’de bulunan Hospitality Management okulları hakkında genel bilgi ediniyoruz.

Thailand’daki bir eğitim danışmanlık firmasını temsil eden şık giyimli Wannaporn Bhumichitr’in Thailand moda haftasında yaptığı Domus Academy tanıtımı, Endonezya’dan gelen Lisa Malonda’nın yaptığı tanıtım aktiviteleri ve aslen Alman olan Guatemala’dan gelen Sebastian Beck’in marketing çalışmaları hakkında tüyolar alıyoruz. Diğer ülkelerdeki eğitim danışmanlık firmalarının çalışma şekillerini öğrenmek yeni bir vizyon ve yeni fikirler getiriyor.

Recruitment Strategy, NABA & Domus Academy Overview ve ardarda birçok sunum yapılıyor. Laureate grubundaki bütün yöneticilerle tanışıyoruz.

Okulun her yerinde öğrenci projeleri var. Bütün tasarımların küçük prototiplerini yapmışlar. Bu ortamda yeteneği olan olmayan herkesi tasarımcı olası geliyor.

Kahve molası ve ardarda gelen sunumlardan sonra  öğle yemeği ve kampüs turu için gruplara  ayrılıyoruz.

Laureate Workshop 2011 için Milano’dayız. Odalarımızda dinlendikten sonra welcome aperitivo için aşağıda buluştuk.

Bütün dünyadan o kadar çok insan var ki. Bu kadar kalabalık bir topluluk beklemiyordum. Kalabalığın asıl nedenini ertesi gün belli oluyor. Laureate, dünyada 55′den fazla üniversitesi olan uluslararası bir grup. Ülkemizde de Bilgi Üniversitesi’nin  sahipleri. En son 2009 yılında NABA ve Domus Academy’i satın almışlardı. Şimdi Design and Art grubuna 3 yeni üniversite daha katmışlar:

- New Mexico’daki Santa Fe Üniversitesi (Performing art ile öne çıkıyor)

- Yeni Zelanda’daki  Media Design School (3D Animation ve videogame making)

- San Diego’daki New School of Architect (mimarlık  bölümleri)

Bütün dünyadaki en başarılı eğitim danışmanlık firmaları, bu üç okulun profesörleri, marketing birim yetkilileri, Domus ve NABA’nın yetkilileri, hocaları, ofis sorumluları kocaman bir Laureate ailesi olarak beraberiz.

Kokteyl sonrası Duomo ve civarını dolaşmak üzere biraz dışarı çıktık. İyi ki de çıkmışız. Program oldukça yoğun.

Milano’nun ünlü tasarım okulları NABA ve Domus Academy’i bünyesinde bulunduran Laureate grubu, bütün dünyadan en başarılı eğitim danışmanlık firmalarını davet ettiği organizasyona, Vera Eğitim’i de çağırdı.

Bana düşen (Vera Eğitim’i temsilen) bavulumu hazırlayıp yola koyulmak oldu. Pazar günü Milano’daki ilk günüm. Yolculuk rahat geçti. Havaalanından karşılandık, kalacağımız otele geldik.  Bizim için hazırlanan program ve hediye paketini aldıktan sonra odalarımıza dağıldık.

Saat 20:00′de welcome aperitivo için aşağıya iniliyor. Bakalım Milano’daki Laureate Workshop 2011 nasıl geçecek.

Karşılama ve konaklama

İlk defa gittiğiniz veya kendinizi yabancı hissettiğiniz bir ülkede yurda yerleşme ve okulu bulma konusunda çekiniyorsanız, Scuola Leonardo ek bir ücret karşılığında sizi havaalanında karşılayıp kalacağınız yere bırakıyor.

Öğrencilerine yurt ve aile yanı olmak üzere konaklama imkânı sağlamakta. Tek veya  iki kişilik odalarda kalabilme şeçenekleri mevcut. 2 haftalık konaklama ücreti 200 – 460 € arasında değişiyor.

İstediğiniz kadar eğitim alabiliyorsunuz

2,3 veya 4 haftalık seçeneklerin yanı sıra 6 aylık gibi uzun dönem dil kurslarımız da mevcut. Öğrenciler memnun kaldıkları taktirde kurslarını uzatabilirler. 2012 yılının ilk 6 ayı için kurs başlangıç tarihleri şöyle;

Kurs ücretleri ise aşağıdaki gibi;

Scuola Leonardo da Vinci 2012 broşürü edinmek için bize vera@veraedu.com adresinden ulaşabilirsiniz. Başvuru formu, kayıt ve diğer sorularınız için 0212 236 30 03 nolu telefondan arayabilirsiniz.

Bir öğün yerine geçen ekmekler

İtalyanlar der ki ‘‘ La tavola senza pane é spoglia’’, demeleri o ki: ‘‘Ekmeksiz bir masa çıplaktır.’’ Bir diğer deyişiyle süssüz-eksik, kurulumu bitmemiş bir masadır ekmeksiz masa.

Ülkenin karbonhidrata-hele hele ekmeğe düşkünlüğü bazı ekmekleri öyle ayrıcalıklı biçimlendirir ki sofrada söz konusu ekmekten başka süse ve hatta yiyeceğe ihtiyaç bile olmaz. Tüm gözler o ekmeğe takılır, başka yemek aramaz.

Tüm bu sözlere gerek yok aslında. Fotoğraf eminim size çok anlattı. Toskana’nın doldurulmuş ekmeğinin bir enstantanesi birden çok cümleye bedel bence.

Hamur:

(4 kişiyi doyurabilecek 2 orta boy ekmek için)

▪1 bardak ılık su

▪1+ ½ tatlı kaşığı şeker

▪1 (veya 1+ ½) yemek kaşığı zeytinyağı

▪1 çay kaşığı tuz

▪2+ ½ bardak un

▪2 çay kaşığı instant maya

(Ekmek makineniz varsa tüm malzemeleri yukarıda verilen sırada makine kazanına koyup hamur programını çalıştırın. Süre sonunda hamuru makineden alıp unladığınız bankoda bir dakika kadar siz yoğurun.)

Makineniz yoksa

Bir kapta suyun içinde şekeri eritin. Kalan malzemeleri ekleyin. Elinizle yoğurarak güzel kıvamlı bir hamur elde edin. Bir köşeye dinlenmeye aldığınız hamuru 1 saat sonra alıp unlu bankoda bir dakika kadar yoğurun. Olabildiğince dikdörtgen ya da oval şekil vermeye çalışın.

Sonra hamuru unladığınız fırın tepsisine alın. Çalışmaya burada devam edin. Orta kısımda iç malzeme için belirli bir boşluk bırakıp hamurun her iki yanını karşılıklı parmaklar halinde kesin.

İç malzemeyi çok fazlaya kaçmadan boşluğa yerleştirip hamuru kapamaya öncelikle ilk baştaki parçadan başlayın. Ardından soldan-sağdan, soldan-sağdan şeklinde parmakları iç malzemenin zerine örtün.

Ekmeği tam olarak kapadıktan sonra 1 saat kadar dinlendirin. Fırını 160 derecede ısıtın. Kabarmış ekmeğinizi parmaklarının üzerine hafif sulandırılmış yumurta sarısı sürün. Susam ve haşhaş serpin. Ekmeği fırına verin. Pişince tepsiden alınarak ılımasını bekleyin.

İç malzemesi

▪1 avuç kurutulmuş domates (mutfak makası ile küçük parçalara kesip- az suda 5 dakika kadar haşlayın.)

▪Birkaç parça küçük dilimlerle bölünmüş sosis ve ya salam

▪10-15 tane çekirdekleri çıkarılmış siyah üzüm (Ben diyet zeytin kullanıyorum)

▪1 küçük soğan, ince doğranmış

▪1+ ½ bardak kaşar rendesi

▪Çeşitli kuru baharatlar

▪Tuz ve az miktar karabiber

Venedik Bienali’nin 54’üncüsü her zaman olduğu gibi Haziran ayında başladı. 4 Haziran’daki açılışta dünyanın her yanından sanatçılar, küratörler, gazeteciler ve koleksiyoncular Venedik’te buluştu. Bienal, her zaman olduğu gibi çok büyük ve iddialı bir uluslararası sergi ağırlıyor. Serginin küratörü Bice Curiger, teması ise ILLUMInations. 27 Kasım ise son gün.

Türkiye Venedik’e Ayşe Erkmen’in Plan B adlı işiyle katılıyor. Bir kentin hafızasına, coğrafyasına uygun, onunla diyaloga geçen ve hatta farklı coğrafyaları bir araya getiren işleriyle tanınıyor Erkmen. Unutulmaz çalışmaları arasında; Frankfurt, İstanbul ve Japonya’daki Şingu kentlerinin vapurlarını takas ettiği Taşınan Gemiler (Shipped Ships) ile Münster şehrinin semalarında depoda bekleyen heykelleri bir helikoptere asıp dolaştırdığı Havadaki Heykeller (Sculptures on Air) var.

Venedik için bir iş üretmesi istendiğinde de kendisini her zaman çok etkileyen su kavramına, kenti saran kanallara dönük bir proje hazırlamış Erkmen. Önce kanallardaki deniz suyunu içilebilir hale getirip bienal yorgunu kalabalığa ikram etmeyi planlamış. Ne var ki, bürokrasi ve hijyen kuralları bu çılgın projeyi mümkün kılmayınca b planı devreye girmiş. Sergi de adını buradan almış: Plan B. Su yine arıtılıyor, ama bu kez estetik bir düzen içinde bütün salonu kaplayan renkli borularda dolaşıp tekrar çıktığı yere, kanala geri veriliyor, kimse onu içmiyor.

Mekâna girdiğinizde, karmaşıklığıyla estetik bir görüntü oluşturan renkli borular ve bu borulara bağlı makinelerin uğultusuyla karşılaşıyorsunuz. Ayşe Erkmen, büyük bir arıtma makinesini sekiz parçaya ayırıp mekâna dağıtmış. Parçalar salonu dolaşan borularla birbirine bağlanmış. Hakikaten, yüzlerce işin olduğu bu büyük sergide yadırgatıcı, merak uyandırıcı bir yerleştirme, mekanik bir heykel bu. Plan B, açılış günlerinde sanat dünyası tarafından beğeniyle izlendi. Nitekim tüm bienal izleyicisi de böyle düşünmüş olmalı ki, iki ayda Türkiye pavyonunu 150 bin kişi gezdi.

Bienal’in karmaşasına, sanat dünyasının küresel ağına da göndermeleri var bu işin. Belki de sanat dünyası kendini gördüğü için özellikle sevdi Erkmen’in heykelini. Ama tabii Plan B’nin esas meselesi Venedik’le. Kentin varoluşunu borçlu olduğu, ona zenginlik, güç ve ün kazandıran kanallarla… Onlar bugün de Venedik’in önemli bir turizm merkezi olmasını sağlıyor. İçlerinde şehrin koruyucusu ve yavaş yavaş yükselerek düşmanı haline gelen deniz suyu dolaşıyor. Erkmen de Plan B adlı işiyle bize kanalların ve suyun derin hikâyelerini hatırlatıyor.

Fiat sponsorluğu, Türkiye Dışişleri Bakanlığı himayesi, Türkiye Başbakanlık Tanıtma Fonu Kurulu desteği ve İstanbul Kültür Sanat Vakfı koordinasyonuyla gerçekleşen Venedik Bienali Türkiye pavyonu, şu sıralar ilk günlerdeki kadar kalabalık değil. Bienal’e giderseniz içinde bir motorun homurdana homurdana çalıştığı mavi kırmızı borularla örülmüş bu alanı mutlaka görün. Belki kaçak da olsa size bir yudum damıtılmış Venedik suyu bile ikram ederler. 27 Kasım’a kadar süreniz var.

TINTORETTO ANISINA
Uluslararası sergi, Venedikli klasik ressam Tintoretto’nun ışık oyunlarına önem veren büyük tablolarıyla açılıyor ve 83 sanatçının eserlerini ağırlıyor. Altın Aslan ödülüne layık görülen Christian Marc Lay’in filmi The Clock, Monica Bonvincini’nin ışığa tırmanan basamakları ve Mourizio Cattelan’ın bütün sergi alanına dağılmış 2 bin doldurulmuş güvercinden oluşan şakası bu serginin yıldızları.

VE AYRICA
Venedik Bienali, sadece bu sergilerden ibaret değil. Bir kere işin içinde Venedik var. Bir de Venedik’in müzeleri. Bir yandan kentin dar sokaklarını arşınlaşıp bir yandan o kanaldan bu kanala vapurettolarla gezerken, mutlaka müzelere de uğramalısınız. Bienal zamanı açılan Punta Della Dogana, Pegy Gugenheim, Palazzo Grassi müzelerindeki sergileri, Corner Della Regina’daki Prada koleksiyonunu görmelisiniz.

Acquaforte İtalya’nın kökleri Ortaçağ’a uzanan geleneksel sanatlarından biri. Bir çeşit baskı tekniği olan bu sanatı korumuşlar ve günümüzde her ne kadar bu sanatla ilgilenenlerin sayısı az da olsa hala uygulanıyor. 

Hediyeyi çok beğendik, çerçevelettik hemen astık. O sırada da şu “acquaforte” de neymiş diye biraz araştırdım.

Acquaforte ilk olarak silah ve zırhların üzerine resim yapmak (çizmek ve kazımak) için kullanılan bir teknikken, daha sonraları kağıt üzerine de uygulanır olmuş.

Metal yüzeyler zımparalanıp düz hale getirildikten sonra bir madde ile kaplanıp vernikleniyor. Daha sonra dumanla yüzeyle karartılıyor ve çelik ucu sivri bir çubukla resim çiziliyor. Daha sonra da nitrik aside veya başka bir sıvıya batırılıyor. Ben çok kısaca özetledim. Detaylı bilgi için www.acquaforte.it adlı siteden yararlanabilirsiniz.